Sözlük
Abonelik sözleşmesiisim
Tüketicinin belirli bir mal veya hizmetten süreklilik gösterecek şekilde yararlanmasını sağlayan sözleşme.
Açık rızaisim
Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay.
Adli yardımisim
Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda olan kişilere harç ve masraflardan geçici muafiyet sağlanması.
Aile konutuisim
Eşlerin yaşamlarını birlikte sürdürdükleri ve özel olarak korunan konut.
Alacaklıisim
Bir borç ilişkisinde, borçludan edimin yerine getirilmesini (örneğin ödemeyi) isteme hakkına sahip taraf.
Alt kiraisim
Kiracının, kiralananı kısmen veya tamamen bir başkasına kiraya vermesi durumu.
Arabuluculukisim
Tarafların, bağımsız ve tarafsız bir arabulucu yardımıyla uyuşmazlıklarını mahkemeye gitmeden çözmeye çalıştıkları yöntem.
Asgari ücretisim
İşçilere ödenebilecek en düşük ücret olarak yetkili komisyonca belirlenen ve altında ücret ödenemeyen tutar.
Aydınlatma yükümlülüğüisim
Veri sorumlusunun, kişisel verilerin işlenme amacı ve kapsamı hakkında ilgili kişiyi önceden bilgilendirme zorunluluğu.
Ayıplı hizmetisim
Sözleşmede kararlaştırılan veya objektif olarak beklenen niteliklere aykırı şekilde sunulan hizmet.
Ayıplı malisim
Teslim edilen malın, sözleşmede kararlaştırılan veya objektif olarak beklenen nitelikleri taşımaması hâlidir.
Bedel iadesiisim
Sözleşmeden dönme, cayma veya ayıp nedeniyle tüketiciye ödediği bedelin geri verilmesi.
Bilirkişiisim
Çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye görüş bildiren uzman kişi veya kurum.
Borçluisim
Bir borç ilişkisinde, edimi (örneğin parayı) ödemekle yükümlü olan taraf.
Boşanmaisim
Evlilik birliğinin, kanunda sayılan sebeplere dayanılarak mahkeme kararıyla sona erdirilmesi.
Cayma hakkıisim
Tüketicinin, mesafeli veya işyeri dışında kurulan sözleşmelerden herhangi bir gerekçe göstermeksizin belirli süre içinde çekilme hakkı.
Dava açma süresiisim
Bir hakkın dava yoluyla ileri sürülebilmesi için kanunun öngördüğü, geçmesi hâlinde dava hakkını sınırlayan süre.
Dava dilekçesiisim
Davacının talebini, dayandığı vakıaları ve delilleri mahkemeye sunduğu ve davayı başlatan yazılı belge.
Davacı ve davalıisim
Davayı açan tarafa davacı, kendisine karşı dava açılan tarafa davalı denir.
Delilisim
Bir vakıanın doğruluğunu mahkeme önünde ispat etmeye yarayan her türlü belge, tanık, bilirkişi raporu ve benzeri ispat aracı.
Denkleştirmeisim
Yoğun ve az çalışılan dönemler arasında çalışma sürelerinin, belirli bir denkleştirme döneminde haftalık ortalama yasal süreyi aşmayacak şekilde dengelenmesi.
Depozito (güvence bedeli)isim
Kiracının sözleşmeden doğan borçlarına karşılık kiraya verene verdiği, kanunca sınırlı güvence bedeli.
Duruşmaisim
Tarafların ve vekillerinin hâkim huzurunda iddia ve savunmalarını sözlü olarak ileri sürdükleri yargılama oturumu.
Edinilmiş mallara katılmaisim
Eşlerin evlilik süresince karşılığını vererek edindikleri malların, boşanmada kural olarak yarı yarıya paylaşıldığı yasal mal rejimi.
Evlilik birliğiisim
Eşlerin birlikte yaşamı, ortak yükümlülükleri ve hakları kapsayan hukuki birlik.
Fazla mesai (fazla çalışma)isim
Haftalık 45 saatlik yasal çalışma süresinin üzerinde yapılan ve normal ücretin yüzde elli fazlasıyla ödenmesi gereken çalışma.
Garanti belgesiisim
Satıcı veya üreticinin, malın belirli bir süre boyunca sözleşmeye uygun çalışacağını taahhüt ettiği belge.
Geçerli nedenle fesihisim
İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesinin, işçinin yeterliliği, davranışı veya işletme gerekleriyle ilgili geçerli bir sebebe dayanılarak feshedilmesi.
Giydirilmiş ücretisim
Çıplak ücrete, düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye gibi ek menfaatlerin eklenmesiyle bulunan ve kıdem tazminatı hesabında esas alınan ücret.
Görevli mahkemeisim
Bir davanın türü ve niteliğine göre hangi mahkemede (örneğin asliye, sulh, tüketici, iş) görüleceğini belirleyen kural.
Hacizisim
Bir borcun ödenmesini sağlamak amacıyla icra dairesi tarafından borçlunun mal ve alacaklarına el konulması işlemi.
Hak düşürücü süreisim
Geçmesiyle birlikte hakkın kendiliğinden ve kesin olarak sona erdiği, hâkimin re'sen dikkate aldığı süre.
Haklı nedenle fesihisim
İşçi veya işverenin, kanunda sayılan ağır sebeplerle iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeden derhal sona erdirmesi.
Haksız şartisim
Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı olarak tüketici aleyhine dengesizlik yaratan sözleşme hükmü.
Harç ve masrafisim
Dava açılırken ve yargılama sürerken devlete ödenen harçlar ile tebligat, bilirkişi gibi yargılama giderlerinin tümü.
İbranameisim
İşçinin işverenden alacağı kalmadığını beyan ettiği, geçerliliği kanunda sıkı şartlara bağlanmış belge.
İcra takibiisim
Alacaklının, alacağını devlet gücüyle tahsil etmek için icra dairesi aracılığıyla başlattığı hukuki süreç.
İhbar tazminatıisim
İş sözleşmesi bildirim sürelerine uyulmadan feshedildiğinde, bildirim süresine ait ücret tutarında ödenen tazminat.
İhtarnameisim
Bir hakkın kullanılması veya bir yükümlülüğün yerine getirilmesi için karşı tarafa yapılan resmi uyarı.
İhtiyaç nedeniyle tahliyeisim
Kiraya verenin kendisi, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ya da işyeri ihtiyacı nedeniyle dava yoluyla tahliye isteyebilmesi.
İlamisim
Mahkemenin verdiği, hüküm fıkrasını ve gerekçesini içeren, taraflara verilen onaylı karar örneği.
İlamlı icraisim
Mahkeme kararı (ilam) veya ilam niteliğindeki belgeye dayanılarak yürütülen icra takibi.
İlamsız icraisim
Para ve teminat alacaklarında, mahkeme kararı olmaksızın doğrudan başlatılabilen ve borçlunun itirazıyla durabilen icra takibi.
İstihkak iddiasıisim
Haczedilen bir malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğunun ileri sürülmesi.
İstinafisim
İlk derece mahkemesi kararına karşı, bölge adliye mahkemesinde kararın hem maddi hem hukuki yönden yeniden incelenmesini sağlayan kanun yolu.
İş kazasıisim
Sigortalının işyerinde veya iş nedeniyle bulunduğu yerde, işin yürütümü sırasında bedensel veya ruhsal zarara uğramasına yol açan olay.
İş sözleşmesiisim
İşçinin işverene bağımlı olarak iş görmeyi, işverenin de ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme.
İşe iadeisim
İş güvencesi kapsamındaki işçinin feshin geçersizliği tespit edilirse işine geri dönmesini sağlayan hukuki sonuç.
İşsizlik ödeneğiisim
Belirli prim ve çalışma şartlarını sağlayan ve kendi isteği dışında işsiz kalan sigortalıya İŞKUR tarafından ödenen geçici gelir desteği.
İştirak nafakasıisim
Velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafaka.
İtiraz (ödeme emrine)isim
Borçlunun, ödeme emrine karşı süresi içinde icra dairesine başvurarak takibi durdurması işlemi.
İtirazın iptaliisim
Borçlunun itirazıyla duran takipte, alacaklının genel mahkemede dava açarak itirazın kaldırılmasını ve takibin sürmesini istemesi.
İtirazın kaldırılmasıisim
Belirli belgelere dayanan alacaklının, icra mahkemesine başvurarak borçlunun itirazının kaldırılmasını istemesi yolu.
Kefilisim
Borçlunun borcunu ödememesi hâlinde alacaklıya karşı ödeme sorumluluğunu üstlenen kişi.
Kesin hükümisim
Kanun yolları tükendiği veya süresinde başvurulmadığı için artık değiştirilemez hâle gelen mahkeme kararı.
Kıdem tazminatıisim
Belirli şartlarla iş sözleşmesi sona eren işçiye ödenen tazminat.
Kira bedeliisim
Kiracının, taşınmazın kullanımı karşılığında kiraya verene ödemeyi üstlendiği para.
Kira sözleşmesiisim
Kiraya verenin bir şeyin kullanımını kiracıya bırakmayı, kiracının da kira bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşme.
Kira tespit davasıisim
Kira bedelinin güncel ve adil tutarının mahkemece belirlenmesi için açılan dava.
Kişisel ilişki kurulmasıisim
Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla görüşme ve birlikte vakit geçirme hakkının mahkemece düzenlenmesi.
Kişisel veriisim
Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi.
Konkordatoisim
Borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesiyle karşılaşan borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yapılandırması.
Kötüniyet tazminatıisim
İş güvencesi kapsamı dışındaki işçinin sözleşmesinin işverence kötüye kullanılarak feshedilmesi hâlinde ödenen, bildirim süresinin üç katı tutarındaki tazminat.
Maaş hacziisim
Borçlunun maaş veya ücretinin, kanunda öngörülen sınırlar içinde (kural olarak en çok dörtte biri) haczedilmesi.
Maddi ve manevi tazminatisim
Bir haksızlık veya kusur nedeniyle uğranılan parasal kayıpların (maddi) ve kişilik haklarına verilen zararın (manevi) giderilmesi için ödenen tazminat.
Mal ayrılığıisim
Eşlerin mallarının ayrı kaldığı ve herkesin kendi malı üzerinde tasarruf ettiği, sözleşmeyle seçilebilen mal rejimi.
Mal rejimiisim
Eşlerin evlilik süresince edindikleri malların mülkiyetini ve boşanmada paylaşımını belirleyen hukuki düzen.
Menfi tespit davasıisim
Borçlu olmadığını veya borcun bulunmadığını ileri süren kişinin, bu durumun mahkemece tespitini istediği dava.
Mesafeli sözleşmeisim
Satıcı ve tüketicinin fiziksel olarak bir araya gelmeden, uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu sözleşme.
Misli ile değişimisim
Ayıplı malın, ayıpsız bir benzeriyle (misliyle) ücretsiz değiştirilmesini isteme hakkı.
Mobbing (psikolojik taciz)isim
İşyerinde bir çalışana yönelik sistematik, süreklilik gösteren ve onu yıldırmayı amaçlayan psikolojik taciz davranışları.
Nafakaisim
Kanun tarafından belirlenen koşullar çerçevesinde bir kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişilere ödemesi gereken düzenli para yardımı.
Ortak gider (aidat)isim
Bir binanın asansör, temizlik, yönetim gibi ortak yerlerine ilişkin giderlere kat maliklerinin ve kullananların katılım payı.
Ödeme emriisim
İlamsız icra takibinde, borçluya borcu ödemesi veya itiraz etmesi için gönderilen resmi belge.
Paket turisim
Ulaşım, konaklama gibi en az iki hizmetin birlikte, tek bir fiyatla satıldığı tüketici sözleşmesi.
SGK primiisim
Sigortalının emeklilik, sağlık ve diğer sosyal güvenlik haklarının finansmanı için işçi ve işverenin ödediği zorunlu katkı payı.
Taahhüdü ihlalisim
Borçlunun icra dairesinde verdiği ödeme taahhüdüne uymaması ve bunun yaptırıma bağlanabilmesi hâli.
Tahliyeisim
Kiracının, kiralanan taşınmazı boşaltarak kiraya verene teslim etmesi durumu.
Tahliye taahhütnamesiisim
Kiracının, taşınmazı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak taahhüt ettiği belge.
Taksitli satışisim
Satış bedelinin tamamının veya bir kısmının zamana yayılmış taksitler hâlinde ödendiği tüketici sözleşmesi.
Tanıkisim
Uyuşmazlık konusu olayla ilgili bizzat gördüğü veya bildiği hususları mahkemeye anlatan kişi.
Tebliğisim
Bir hukuki işlemden ilgili kişinin yetkili merci eliyle yazılı olarak haberdar edilmesi ve bunun belgelendirilmesi işlemi.
Tedbir nafakasıisim
Dava süresince eş veya çocukların geçimini sağlamak için hâkimin geçici olarak hükmettiği nafaka.
Temerrütisim
Borçlunun, muaccel (ödenmesi gereken) borcunu zamanında ödememesi veya alacaklının edimi kabulden kaçınması hâli.
Temyizisim
İstinaf incelemesinden geçen kararların yalnızca hukuka uygunluk yönünden Yargıtay tarafından denetlendiği kanun yolu.
TÜFE oranıisim
Tüketici fiyatlarındaki değişimi gösteren ve kira artışı gibi hesaplamalarda esas alınan, TÜİK tarafından açıklanan endeks oranı.
Tüketici hakem heyetiisim
Belirli parasal sınırın altındaki tüketici uyuşmazlıklarına bakmakla görevli, başvurusu ücretsiz olan idari karar mercii.
Tüketici mahkemesiisim
Tüketici işlemlerinden doğan ve hakem heyeti sınırlarını aşan uyuşmazlıklara bakmakla görevli özel mahkeme.
Unutulma hakkıisim
Kişinin, şartları oluştuğunda kendisiyle ilgili verilerin silinmesini veya arama sonuçlarından kaldırılmasını isteyebilmesi.
Ücretsiz onarımisim
Ayıplı malın, tüketiciden herhangi bir bedel alınmadan tamir edilmesini isteme hakkı.
Vekaletnameisim
Bir kişinin, belirli işlerini kendi adına yapması için bir başkasına (örneğin avukata) yetki verdiğini gösteren resmi belge.
Velayetisim
Ana ve babanın, ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi ve temsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri.
Veri işlemeisim
Kişisel verilerin elde edilmesi, kaydedilmesi, saklanması, aktarılması gibi her türlü işleme faaliyeti.
Veri sorumlusuisim
Kişisel verilerin işlenme amaçlarını ve yöntemlerini belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulması ve yönetiminden sorumlu kişi veya kurum.
Yardım nafakasıisim
Yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeşlere ödenmesi gereken nafaka.
Yetkili mahkemeisim
Bir davanın hangi yerdeki mahkemede görüleceğini belirleyen, coğrafi yer bakımından mahkeme.
Yıllık ücretli izinisim
En az bir yıl çalışmış işçiye, kıdemine göre ücreti ödenerek verilen yasal dinlenme izni.
Yoksulluk nafakasıisim
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eş tarafından ödenmesine hükmedilebilen nafaka.
Zamanaşımıisim
Bir hakkın kanunda öngörülen süre içinde kullanılmaması hâlinde, borçluya borcu ödemekten kaçınma (def'i) imkânı veren süre.
Ziynet eşyasıisim
Evlilik nedeniyle takılan altın, bilezik gibi kıymetli eşyalar olup, kural olarak takılan eşe ait kabul edilen mallar.